woensdag 3 september t/m dinsdag 30 september (begin september begonnen maar uiteindelijk geschreven op 26 oktober en 12 november)
Elf uur vliegen vanaf Schiphol en je staat in het mondiale zuiden. Johannesburg, om precies te zijn, aan de andere kant van de wereld. Op de planning: 26 dagen touren door Zuid-Afrika, eSwatini en Lesotho. Ver weg van sleur en routine, omringd door avontuur en vernieuwing. Maar juist daar wil ik proberen ook de kleine avonturen te vinden.
Vernieuwing is er genoeg, en van sleur is hier geen sprake, maar misschien kan ik toch dingen anders doen. Even uit mijn gewoontes en dingen anders doen dan hoe ik normaal reis. Niet om sleur te doorbreken, maar om iets te leren.
…
En eh, leuk idee in de intro, maar er zit wat tijd tussen het schrijven van de inleiding en dit stuk. Inmiddels is wel duidelijk: dit was Avontuur met een hoofdletter A; en niet de mini-variant. Hoewel ik wil betogen dat avontuur niet per se aan de andere kant van de wereld hoeft plaats te vinden, was dit wel een ultieme ontsnapping aan de sleur. De big five en walvissen gespot, gesnorkeld, ’s werelds langste abseil gedaan, en genoeg nieuwe dingen en eerste keren meegemaakt. Weinig leerzamere én leukere manieren te bedenken om een maand door te brengen.
Eenmaal op Schiphol voel ik me dan ook als herboren. En ik wil niet zeggen dat ik nu, weken later alweer in een sleur zit (daar heb ik geen tijd voor) maar ik merk wel dat ik opnieuw verlang naar nieuwigheid. Dat het niet groots hoeft, is inmiddels duidelijk: door wekenlang de lift te mijden kijk ik nog steeds positiever tegen trappen aan. Los van dat Erik Scherder daar blij mee is, roept dat bij mij de vraag op hoe het in Nederland eigenlijk gesteld is met sleur.
Veel Nederlanders, ruim de helft (53%), geeft toe dat ze zich zo nu en dan in een sleur bevinden. Uit onderzoek blijkt dat vooral het huishouden, het werk en het alleen zijn de grootste boosdoeners zijn. Niet zo vreemd dus, dat we onze dagelijkse routines proberen open te breken: bijna zeven op de tien mensen (69%) vinden het prettig om iets nieuws te proberen, al is het maar iets kleins.
Opvallend is dat jongeren er vaker last van hebben. Zes op de tien mensen onder de dertig ervaren regelmatig eentonigheid, tegenover iets minder dan de helft (46%) van de zestigplussers. Zij geven ook vaker het gevoel te hebben op de automatische piloot te leven; 66% tegenover 40% bij ouderen.
Misschien veroorzaakt door verschillende behoeftes, maar waarschijnlijk ook aan hoe jongere generaties met verveling omgaan. Wie is opgegroeid met een smartphone, pakt die nu eenmaal sneller op. Jongeren grijpen zelfs 80% vaker naar een scherm dan ouderen om aan de sleur te ontsnappen. Alleen werkt dat averechts overmatig scrollen en swipen kan leiden tot brainrot; dat afgestompte, futloze gevoel na uren gedachteloos scrollen (Newport Institute).
Gelukkig zoeken veel mensen bewust naar manieren om die eentonigheid te doorbreken. Meer dan de helft (56%) probeert actief iets te veranderen, bijvoorbeeld door te bewegen (35%) of iets nieuws te ondernemen (22%). Bijna de helft (45%) zegt zich daarna energieker en geïnspireerder te voelen. Toch blijkt zomaar iets nieuws proberen niet eenvoudig. Slechts 21% ervaart daarbij géén mentale drempels, wat betekent dat de rest daar dus wél tegenaan loopt. Een beetje hulp bij nieuwe dingen ondernemen kunnen we dus allemaal gebruiken.
Moet ik trouwens nog benoemen dat Mentos als bron misschien niet het meest betrouwbare is en dat dit onderzoek eigenlijk onderdeel is van een campagne voor een recordpoging op Pinkpop? Hmm…. Misschien juist reden om zelfs eens op onderzoek te gaan.
Maar zelfs als we de cijfers van de snoepfabrikant met foutmarges van tien procent met een korrel zout nemen, blijven ze relevant genoeg om serieus te nemen. En bovendien: vergelijkbare statistieken zijn overal te vinden. Neem de bore-out, het minder besproken broertje van de burn-out.
Volgens de Arbo Unie is het aantal verzuimdagen hierdoor de afgelopen vier jaar ruim vijfeneenhalf keer zo hoog geworden als in 2021. Alleen al in 2024 verdubbelde het aantal gevallen ten opzichte van 2023, en het aantal verzuimdagen werd zelfs tweeënhalf keer hoger. De stijging is het sterkst in sectoren waar het werk veel herhaling kent en weinig uitdaging biedt; precies daar waar werknemers het gevoel hebben dat hun dagen in elkaar overlopen.
En hoewel chronische stress langzaam afneemt, blijven motivatie en werkgeluk opvallend laag. Dat zijn duidelijke signalen dat sleur en bore-out stevig in het arbeidsleven verankerd zitten. Vaak veroorzaakt door een gebrek aan autonomie, uitdaging en zingeving: drie dingen die werk betekenisvol maken. Klachten verdwijnen pas wanneer iemands werk weer past bij zijn of haar talenten en behoeften.
Nieuwe dingen doen helpt dan maar tijdelijk. Toch kunnen kleine uitstapjes precies dat zijn wat werkend Nederland nu nodig heeft, want slechts 23% van de Nederlanders floreert echt op de werkvloer. En drie vierde van onze beroepsbevolking opeens omscholen lijkt me niet haalbaar. Er is dus een pleister nodig van mini-avonturen en nieuwigheid op de wond van sleur en verveling.
Misschien is dat uiteindelijk wat deze reis me heeft laten beseffen: vernieuwing en avontuur schuilen niet per se in verre oorden, maar juist in kleine verschuivingen. In iets doen wat net buiten je routine valt. Je gaat nog steeds naar de kapper, maar kiest eens voor een ander kapsel. Je loopt nog steeds verdiepingen op en af, maar neemt nu de trap in plaats van de lift. Of je neemt eens een andere route naar je werk, of tijdens het ommetje in de pauze.
Zuid-Afrika was groot, maar de echte uitdaging zit in dat gevoel vasthouden als de rugzak weer onder het bed ligt. De sleur ligt immers dichterbij op kantoor dan op de savanne. Werk en verplichtingen zetten je snel weer op de automatische piloot (wel zo makkelijk). Maar zolang ik mezelf blijf uitdagen om iets kleins en onverwachts te doen, door te ontdekken wat ik heb en mijn tijd bewust te benutten, blijft het leven op z’n eigen manier een avontuur. Misschien draait het daar wel om: niet nieuwe dingen doen om te ontsnappen aan de sleur, maar om het leven écht te beleven, in plaats van het alleen te herhalen.
